Een paar weken geleden heb ik per brief gestemd. Ik had met een rode pen een kruisje gezet bij mijn partij, het blad opgevouwen en aan de burgemeester in Den Haag gestuurd. Daarna heb ik niets meer gehoord; niet dat mijn stem is aangekomen, geen bevestiging of ontvangstbrief. Hoe weet ik nu of mijn stemformulier is aangekomen? En als het formulier is aangekomen: hoe weet ik dan dat de ambtenaar die mijn brief opende mijn stem heeft meegeteld? Raar eigenlijk dat ik als burger, ondanks alle moderne technologie die we hebben, nog steeds niet kan controleren of mijn stem is daadwerkelijk naar de partij is gegaan waarop ik heb gestemd.

Hiervoor is volgens mij een eenvoudige oplossing te bedenken. Op mijn stemformulier stond niet mijn naam. Stemmen is immers anoniem. Maar er stond wel een uniek stemnummer op, dat moet garanderen dat er niet wordt gefraudeerd met fotokopieën van stemformulieren. Waarom kan ik niet online, bijv. op de website van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, controleren op welke partij mijn stemnummer (ik dus) heeft gestemd?

Stel mijn stemnummer is 01234. Mijn stemnummer is anoniem en valt niet tot mij te herleiden. Er is dus niets op tegen om op een website openbaar te maken waarop stemnummer 01234 heeft gestemd. Op die manier kan ik controleren of de Burgemeester van Den Haag mijn stem op de juiste manier heeft geregistreerd.

En als we dan toch bezig zijn, waarom gebruiken we dit systeem niet voor heel Nederland? Iedereen die stemt krijgt een stemnummer dat alleen hij of zij kent. Naderhand kan elke stemgerechtigde Nederlander online controleren of zijn of haar stem naar de partij is gegaan van zijn of haar keuze. Dit maakt verkiezingen transparanter, controleerbaarder en daardoor beter bestand tegen fraude.

Dit systeem heeft nog een ander voordeel: iedere burger kan namelijk ook de verkiezingsuitslag controleren. Op welke partij ieder stemnummer heeft gestemd, is immers openbaar. Je kunt dus kijken wat alle andere miljoenen kiezers hebben gestemd en zodoende de uitslag controleren. In principe kan iedereen die dat nodig vindt dus een hertelling van de stemmen uitvoeren. Een paar miljoen stemmen natellen is misschien niet voor iedereen weggelegd – dat is iets wat bijvoorbeeld door de NOS of RTL kan worden gedaan – maar ook particulieren kunnen steekproefsgewijs controleren of een willekeurige selectie stemmen overeenkomt met de landelijke uitslag.

Het beste werkt dit systeem in combinatie met stemcomputers. De stemcomputer geeft nadat je je stem hebt afgegeven een certificaat met daarop je stemnummer en wat je gestemd hebt. Mocht het een keer fout gaan in onze democratie, dan kun je op die manier als burger hard maken dat je inderdaad op iemand anders hebt gestemd dan er op de internetsite te zien is. Op die manier maken stemcomputers het stemmen niet alleen effectiever en makkelijker, maar ook echt veiliger en beter bestand tegen fraude.

Nederland kan met zijn kleine, flexibele democratie een voorbeeld zijn voor andere democratieën. Na het debacle met de stemcomputers bij de vorige verkiezingen, is het begrijpelijk dat veel overheden en politici geen zin meer hebben in experimenten. Dat is jammer, want nieuwe technologieën kunnen onze democratie werkelijk verbeteren. Daarvoor zullen we moeten blijven experimenteren en de discussie over hoe we onze democratie kunnen moderniseren, blijven voeren.